09-07-2014

Áo trắng

Ngày xưa khi còn bé
Tôi yêu quá cuộc đời
Tôi yêu thương loài người
Ngồi vẽ lấy tương lai...






Nhưng hôm nay không còn trẻ nhỏ như xưa
Tôi thấy tôi là chiếc bóng phai mờ
Nhưng hôm nay không còn một hồn bao la
Tôi thấy tôi là chút vết mực nhoè


*Ngày xưa khi còn bé - Trịnh Công Sơn

26-06-2014

Vũ điệu trái tim




Truyện ngắn của Tuệ An


Thằng bé về tới nhà, mặt sưng đỏ, nước mắt nước mũi tèm lem:
-          Mẹ. Con không đi học nữa đâu.
-          Sao vậy? – Yên biết sẽ có chuyện này xảy ra, nhưng cố thể hiện thái độ thản nhiên nhất có thể - như với những-đứa-trẻ-bình-thường khác.
-          Các thầy cô “dị ứng” với con. – Thằng bé gào lớn, nức nở.
Yên nghe xót lòng. Cô ngồi bên con, chờ cơn xúc động của nó nhẹ đi, rồi bảo con kể lại nghe.
Thằng bé đã được sinh ra với một khuôn mặt dị dạng. Không ai muốn điều đó cả. Yên không muốn, nó lại càng không muốn. Trời bắt thì phải chịu. Nhưng có những người không chịu, như ba thằng bé đã kinh hoàng đến nỗi không chấp nhận được sự thật. Và bỏ đi.
Yên nghĩ nguyên do có thể là từ những tháng ngày cô đã miệt mài nghiên cứu về độc chất. Đam mê của mẹ hại đời con rồi Phương! Giá như ngày ấy mẹ chọn một công việc gì nhẹ nhàng và an toàn hơn.
Thằng bé  học cấp 1, cấp 2 trong những trường dành riêng cho trẻ khuyết tật. Những đứa trẻ không khuyết cái này thì khuyết cái kia, nhờ thế chúng dễ dàng chấp nhận cái khuyết của nhau, và thương nhau. Vấn đề bắt đầu xảy ra khi thằng bé lên cấp 3. Yên muốn thằng Phương được sống hòa nhập với cộng đồng – với những-người-bình-thường.
Nhưng… trẻ em ở ngôi trường bình thường ấy thấy ghê sợ khuôn mặt nó, không ai chơi với nó. Và các thầy cô bộ môn, dù không nói hay tỏ thái độ thẳng thừng với nó nhưng lại góp ý riêng với giáo viên chủ nhiệm. Họ thấy mất tập trung và khó giảng bài khi thấy nó. Để rồi, thầy chủ nhiệm gọi nó lại, bảo:
-          Em xuống góc cuối lớp kia ngồi. Khuất mặt càng tốt. Các thầy cô “dị ứng” với em.
Thằng bé đã ngồi nơi được chỉ định đó, úp mặt xuống bàn mà khóc, cho đến lúc tan trường. Để rồi mẹ nó thấy con với khuôn mặt đã dị dạng bẩm sinh rồi lại còn sưng đỏ vì khóc quá nhiều và nước mắt nước mũi tèm lem ấy.
Xót con lắm, Phương ơi.
Cũng là chuyện lựa chọn câu nói, lại là người dạy học, mà không thể hiểu tại sao vị thầy giáo ấy có thể phát ngôn được câu đó – với một đứa trẻ vốn dĩ đã thiệt thòi hơn những đứa trẻ khác.
Thằng bé dứt khoát không chịu đi học ở ngôi-trường-bình-thường đó nữa. Yên phải tìm một trung tâm dành riêng cho trẻ khuyết tật, ở nơi đó chương trình văn hóa được dạy như các lớp bổ túc. Các thầy cô là người-bình-thường như những ngôi-trường-bình-thường khác. Điểm dị biệt, có lẽ là trái tim họ lớn hơn.
Hai mẹ con đến trường đúng vào giờ học thể dục.
Những học viên khuyết tật ngồi trên xe lăn. Và họ đưa mình nhảy múa theo tiếng nhạc. Vũ điệu từ thân mình, từ đôi tay, từ mái tóc,… từ những gì còn lại – ngoài đôi chân.
Thầy giáo là một vũ sư đã từng dạy dance-sport ở nhiều nước trên thế giới. Ở độ tuổi sung sức và đỉnh cao danh vọng, anh trở về. Một miền đất nghèo, nhược tiểu, kém phát triển… Nhưng đó là quê hương của mình. Anh thèm nghe người ta nói tiếng Việt, và anh sửng sốt khi nghe những thanh âm không tròn, từ những khuôn miệng méo mó, phải cố gắng lắm để phát âm. Tại sao quê anh nhiều người khuyết tật như thế?
Và anh lại đi, đi để tìm hiểu, để học hỏi về một loại hình khiêu vũ mới. Vật lý trị liệu cho những người khuyết tật bằng vũ điệu đã giúp cho những người khuyết tật, những người già phải ngồi xe lăn được vận động, và họ khỏe mạnh, tự tin hơn để hòa nhập với cộng đồng…
Hai mẹ con say sưa đứng xem lớp học.
-          Con thấy sao, Phương?
-          Con thích. – Thằng bé cười, khuôn mặt của nó khi cười lại càng bị méo, nhưng trong lòng chị thì hiểu niềm vui của con tròn đầy.
Chị hỏi thầy giáo trong lớp học. Con chị chỉ bị khuyết tật về phần mặt và sống lưng. Còn chân tay thì bình thường. Tham gia cùng mọi người, có sao không?
Vị thầy giáo gương mặt hiền lành, những bắp cơ khỏe mạnh, chắc chắn và gọn gang của một vũ sư rất cuốn hút. Và khiến cho lòng người ở lại nhất, có lẽ là từ tiếng nói trầm ấm của anh:
-          Có sao đâu chị. Mỗi người một cảnh. Có em khuyết cái này, có em khuyết cái kia, làm sao để các em phát huy tối đa được những phần không khuyết của mình và tự tin hòa nhập vào xã hội.
Chị cũng mong thằng Phương vậy. Nhiều khi nhìn con thui thủi một mình, chị thấy lòng mình xót vô cùng. Cảm giác có lỗi với con khi không cho con được một hình hài tròn vẹn.
Chị kể cho thầy nghe về cách đối xử ở trường cũ của thằng bé. Nhìn gương mặt tội nghiệp của bà mẹ, thầy giáo thở dài…
-          Đôi khi người ta cũng không ác ý hay ghét bỏ gì thằng bé đâu chị. Chỉ là lỗi ngớ ngẩn về ngôn từ, còn mình có tật thật thì nhạy cảm và dễ giật mình, dễ tổn thương. Như vừa rồi cũng có một số báo đài đến đây viết bài về lớp học khiêu vũ cho người khuyết tật. Người ta mô tả các em ở đây là “những hình nhân dị dạng nhún nhảy”, khiến các em đọc được rất bức xúc… Tôi cũng không biết nói sao.
Tiếng nhạc chuông điện thoại của chị vang lên. Lời ca từ một bài hát của Trịnh mà chị đã cài như câu dỗ dành cho lòng anh, lòng chị và nhiều người…
Dù ngày mưa hay nắng
Bông hoa vẫn là người
Một đàn chim rất trắng
Trong sân đứng xinh tươi
Em là ai?
Em là ai?
Mắt chị cảm giác cay xè. Là người. “Bông hoa vẫn là người.” Và thằng Phương cũng là người. Thằng bé say mê với lớp học mới. Nơi đó dường như không ai quan tâm tới chuyện hình hài nó như thế nào. Nhưng chị ước ao, giá như cách đối xử đó ở bất cứ nơi nào cũng vậy. Và chị nhớ đến “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” của Luis Sepúlveda. “Thật dễ dàng để chấp nhận và yêu thương kẻ nào đó giống mình, nhưng để yêu thương ai đó khác mình thực sự rất khó khăn.”
Nhưng do họ hay do mình? Do xã hội kì thị, ghét bỏ thằng bé, hay do chính thằng bé đã không thể mở lòng ra hòa nhập với họ? Những câu hỏi phân vân chạy nhiều ngày trong đầu chị. Bất cứ điều gì cũng không được nhìn phiến diện một chiều. Mình không thể óan trách mọi người được. Và cũng không thể mãi bảo bọc thằng bé trong cái kén an toàn… Biết đâu một ngày ta chết đi? Chị không dám chắc một điều gì ở tương lai, nhất là khi công việc của chị luôn khiến cho chị có thể lìa đời bất cứ lúc nào nếu lỡ như sơ sẩy.
Chị đem những điều ngổn ngang trong lòng chia sẻ với các thầy cô của con. Thì cứ cho cháu học ở trung tâm người khuyết tật một thời gian, cháu có cái may mắn hơn những người khác là chân tay lành lặn và có thể tự làm được nhiều thứ. Nhưng điều cần nhất là làm sao để cháu tự tin hòa nhập. 
-          Phương, thầy dạy dance sport bảo con có thể phụ thầy đấy.
-          Con mà làm được gì.
-          Con khỏe mà, con có thể đỡ cho các bạn nữ khi biểu diễn các động tác khó.
-          Nhưng mẹ ơi, con không thể biểu diễn.
-          Tại sao?
-          Người ta sẽ cười con!
-          Không ai cười con cả. Người ta nhìn vào động tác của con. Biểu diễn vũ đạo chứ đâu phải biểu diễn nhan sắc mà con lo!
Chị nói lớn giọng, hơi gay gắt. Thằng bé im lặng, suy nghĩ.
Và thằng bé đồng ý tham gia chương trình khiêu vũ của lớp học mà ngày đầu tiên hai mẹ con đến tình cờ gặp đó.
Thi thoảng chị lén đứng nhìn con qua song cửa, thấy lòng mình như được làm đầy. Hi vọng.
Đêm. Hai mẹ con đi bộ ngay con đường trước nhà. Thằng Phương ngửa cổ nhìn trời hỏi mẹ.
-          Hôm nay không rằm, trăng không tròn há mẹ?
-          Ừ. Trăng khuyết có cái đẹp của trăng khuyết, con.
Thằng bé nhìn trăng. Gật đầu đồng ý. Nghe tiếng đá lạo xạo dưới bước chân đi của hai mẹ con.
Sài gòn, 26 .05.2014





'Giết con chim nhại': Con chim nhại có sống ở Việt Nam?

Nhiều thế hệ độc giả đã biết đến cuốn “Giết con chim nhại” nổi tiếng của Harper Lee và thắc mắc về loài chim này có ở VN hay không? Các loài chim có khả năng bắt chước tiếng người, động vật hay âm thanh động cơ,… như yểng, sáo thì có liên quan với con chim nhại này không? 


Chim nhại, loài chim được nhắc đến trong tác phẩm, tên tiếng Anh là Mockingbird, là một nhóm chim sẻ thuộc họ Mimidae, phân bố ở châu Mĩ và châu Úc. Ở môi trường hoang dã, chúng có thói quen bắt chước rất giống tiếng kêu của những loài chim khác và các âm thanh của côn trùng, động vật lưỡng cư,… Bởi vậy mới có tên là chim nhại.
Chim nhại khác với yểng, sáo, vẹt nhau không chỉ trong phân loại mà còn khác nhau cả tập tính. Các loài như yểng, sáo, vẹt,… ở trong rừng không bắt chước tiếng các loài khác như chim nhại.
Ở Việt Nam, nếu đem một họ chim có tập tính giống chim nhại để liên tưởng dễ nhất, thì có các loài chim thuộc họ chim Bách Thanh (tên tiếng Việt thường gọi Bách Thanh, Chàng Làng, Quích). Các loài trong họ chim này cũng cùng Bộ Sẻ với chim nhại (nhưng khác họ) và có khả năng bắt chước tiếng các loài khác trong môi trường tự nhiên. 

Một số hình ảnh chim Bách thanh ở Việt Nam:

Bách thanh nâu, Danh pháp: Lanius cristatus

Bách thanh nâu, Danh pháp: Lanius cristatus

Bách thanh nhỏ hay bách thanh Burma, Danh pháp: Lanius collurioides

Bách thanh nhỏ hay bách thanh Burma, Danh pháp: Lanius collurioides

Bách thanh nhỏ hay bách thanh Burma, Danh pháp: Lanius collurioides

Bách thanh vằn hay bách thanh hổ, Danh pháp: Lanius tigrinus

Bách thanh vằn hay bách thanh hổ, Danh pháp: Lanius tigrinus 

 Tuệ An, Ảnh: Hào Quang